मुंबई : एकेकाळी भारतीय इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात मोठं नाव असलेल्या व्हिडिओकॉन (Videocon) समूहाचे माजी प्रवर्तक वेणुगोपाल धूत यांच्या आर्थिक साम्राज्याला मोठा धक्का बसला आहे. घराघरात कलर टीव्ही पोहोचवणाऱ्या या उद्योगपतीला राष्ट्रीय कंपनी कायदा न्यायाधिकरणाच्या (NCLT) मुंबई खंडपीठाने 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी दिवाळखोर घोषित केले. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) ने दाखल केलेल्या याचिकेवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

एकेकाळी प्रचंड संपत्ती आणि उद्योगविश्वात दबदबा असलेल्या धूत यांच्यावर आता तब्बल 12,668 कोटी रुपयांच्या थकबाकीचा दावा करण्यात आला आहे. त्यांच्या या पडझडीमुळे उद्योगविश्वात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

कोण आहेत वेणुगोपाल धूत?

वेणुगोपाल नंदलाल धूत हे व्हिडिओकॉन समूहाचे माजी अध्यक्ष आणि प्रवर्तक आहेत. एकेकाळी व्हिडिओकॉन कंपनी भारतीय ग्राहकांच्या घराघरात पोहोचली होती. कलर टीव्ही, इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे, मोबाइल सेवा आणि इतर व्यवसायांमध्ये कंपनीने मोठा विस्तार केला होता.

व्हिडिओकॉनच्या टीव्हीमुळे भारतीय मध्यमवर्गीय कुटुंबांमध्ये रंगीत दूरचित्रवाणीचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला. कंपनीने इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात मोठे स्थान निर्माण केले होते.

50 हजार कोटींच्या संपत्तीपासून आर्थिक संकटापर्यंतचा प्रवास

वेणुगोपाल धूत यांची संपत्ती एकेकाळी सुमारे 50 हजार कोटी रुपये असल्याचे विविध चर्चांमध्ये सांगितले जाते. मात्र, कंपनीच्या व्यवसायाचा विस्तार करताना मोठ्या प्रमाणावर कर्ज घेण्यात आले.

व्हिडिओकॉन समूहाने दूरसंचार, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि इतर क्षेत्रांत मोठी गुंतवणूक केली. कालांतराने व्यवसायातील अडचणी, कर्जाचा वाढता भार आणि आर्थिक संकटामुळे समूहाची स्थिती ढासळली.

2018 मध्ये व्हिडिओकॉन इंडस्ट्रीज दिवाळखोरी प्रक्रियेत दाखल झाली. त्यानंतर कंपनीच्या आर्थिक संकटाचा परिणाम धूत यांच्या वैयक्तिक आर्थिक जबाबदाऱ्यांवरही झाला.

12,668 कोटी रुपयांचे कर्ज नेमके कशामुळे?

स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या दाव्यानुसार, व्हिडिओकॉन इंडस्ट्रीज आणि व्हिडिओकॉन टेलिकम्युनिकेशन्स या कंपन्यांना दिलेल्या कर्जासाठी वेणुगोपाल धूत यांनी वैयक्तिक हमी दिली होती.

कर्जाची परतफेड न झाल्यामुळे बँकेने वैयक्तिक हमीच्या आधारे धूत यांच्याविरोधात कारवाई सुरू केली.

30 सप्टेंबर 2026 पर्यंत व्याज आणि दंडासह थकबाकीची रक्कम 12,668 कोटी रुपयांवर पोहोचल्याचा SBI चा दावा आहे.

600 कोटींचा परतफेड प्रस्तावही फेटाळला

धूत यांनी सिलिगुडी येथील प्रस्तावित रिअल इस्टेट प्रकल्पाच्या माध्यमातून 36 महिन्यांत 600 कोटी रुपये परत करण्याचा प्रस्ताव दिला होता.

मात्र, या प्रस्तावात तातडीने कोणतीही रक्कम देण्याची तरतूद नव्हती. तसेच भविष्यातील प्रकल्प, परवानग्या आणि आर्थिक उत्पन्नावर परतफेड अवलंबून असल्याने कर्जदारांनी हा प्रस्ताव स्वीकारला नाही.

त्यानंतर NCLT ने दिवाळखोरी प्रक्रिया सुरू करण्यास मान्यता दिली.

आता पुढे काय होणार?

NCLT ने दिवाळखोरी प्रक्रियेसाठी अॅशिश नारायण यांची Bankruptcy Trustee म्हणून नियुक्ती केली आहे.

न्यायाधिकरणाच्या आदेशानुसार:

• धूत यांच्या दिवाळखोरी प्रक्रियेतील मालमत्तेचा ताबा ट्रस्टीकडे जाईल.
• कर्जदारांकडून दावे मागवण्यात येतील.
• धूत यांना सात दिवसांत त्यांच्या आर्थिक स्थितीची माहिती सादर करावी लागेल.
• मालमत्तेचे व्यवस्थापन करून कायद्यानुसार कर्जदारांना वसुलीची रक्कम वितरित केली जाईल.

उद्योगविश्वासाठी मोठा धडा

एकेकाळी भारतीय इलेक्ट्रॉनिक्स बाजारात मोठा दबदबा निर्माण करणाऱ्या व्हिडिओकॉन समूहाची ही पडझड उद्योगविश्वासाठी महत्त्वाचा धडा मानली जात आहे.

मोठा व्यवसाय, प्रचंड संपत्ती आणि बाजारातील लोकप्रियता असूनही वाढते कर्ज, आर्थिक नियोजनातील त्रुटी आणि व्यवसायातील अडचणी यामुळे उद्योगाचे भविष्य बदलू शकते.

वेणुगोपाल धूत यांच्या दिवाळखोरीचा निर्णय हा केवळ एका उद्योगपतीच्या आर्थिक संकटाचा विषय नसून, कर्ज आणि व्यवसाय व्यवस्थापनाच्या महत्त्वाची जाणीव करून देणारा आहे.

लेखक : आदित्य चंद्रमणी वणे संपादक | महाराष्ट्र बुलेटिन न्यूज पोर्टल

टीप : 12,668 कोटी रुपयांची रक्कम ही SBI ने दाखल केलेल्या थकबाकीच्या दाव्यानुसार आहे. 50 हजार कोटी रुपयांची संपत्ती हा स्वतंत्रपणे पडताळणी आवश्यक असलेला अंदाज आहे.